मोरपंख

   निसर्गात आपण बघतो तर निरनिराळ्या फुले,पाने,झाडे यांना एक विशिष्ट रचना असते. काही फुले तीन पाकळ्यांची तर काही पाच पण एकाच प्रकारच्या फुलांची एकच रचना !!     तेच पानांचे, फळांचे, झाडांचे अगदी शंख, शिंपले आणि समुद्राच्या लाटांचे ही.      उत्सुकतेपोटी ह्या रचनांमागचे गूढ शोधण्यासाठी गुगल वरती शोधले आणि त्यावर मिळालेली खालील माहिती खूपच रंजक आहे.      फिबोनाची क्रममालिका म्हणजे गणित आणि निसर्गात आढळणाऱ्या संख्यांचा विशेष क्रम आहे. ज्यामध्ये पुढील संख्या ही तिच्या आधीच्या दोन संख्यांची बेरीज करून मिळते. हा क्रम 0 आणि १ पासून सुरू होतो. 0, १, १, २, ३, ५, ८, १३ आणि पुढे अनंत काळ चालतो.       या पध्दतीचा उगम भारतात झाला. इ.स. २00 मध्ये सर्वप्रथम पिंगला या प्राचीन भारतीय संगीतकार आणि गणिततज्ञ यांच्या  कार्यात आढळला. त्यानंतर इ.स. ६ ते ८ आणि १२ व्या शतकात विरंहक आणि जैन विद्वान हेमंतचंद्र या विद्वानांनी हा संपूर्ण घटनाक्रम सविस्तरपणे नोंदवला.      फुलांच्या पाकळ्यांची संख्या याच फि...

    "सोम साळी, मंगळ जाळी        बुध, भेसा नवं नेसा         शुक्रवारी काय पुसा         शनी साडा कधी न पडे खाडा" नवीन वस्र कोणत्या दिवशी परिधान करावे ते सांगणारे हे एक लोकगीत.  तशीच अजून एक मजा, घरापुढे, अंगणात वगैरे किती साळुंख्या दिसतात त्यावर पण इंग्रजीतून..        One for sorrow         Two for joy        Three for letter and        Four for boy.      म्हणजे या सगळ्या लोकगीत,  गाणी-गप्पा आणि त्यावर असणाऱ्या (अंध) श्रध्दा अगदी युनिव्हर्सल आहेत तर !!       मजा सोडून देवूयात  पण अजून ही या वयात देखील नवीन साडी अथवा ड्रेस घालायचा म्हटला की आज काय वार आहे हे बघितले जाते. अर्थात त्याचे किती पालन होते तो मुद्दा अलाहिदा...      तेच साळुंख्यांबद्दल. त्या दिसल्यावर अगोदर ती वरील कविता आठवते. आणि एकच दिसली की मनाला उगाचच चुटपुट लागते. नंतर दिवसभरात कामाच्या गडबडीत ती विसरली ही जा...

      एका ठिकाणी वाचले होते की भारतीय परंपरेनुसार शिष्याने गुरूंना प्रश्न विचारायचे नसतात. गुरू जी आज्ञा करतील ती शिरसावंद्य मानायची.       याउलट एका शास्त्रज्ञाची गोष्ट वाचली होती. ते शाळेत जाणारा मुलगा असताना त्यांची आई रोज ते शाळेतून घरी आले की एक प्रश्न विचारायची, आज तू शिक्षकांना काय प्रश्न विचारलास. त्यामुळेच त्या जिज्ञासेतून, कुतूहलातून एक शास्त्रज्ञ जन्माला आला.      अनेकवेळा पाहूनही समाधान न झालेले दोन इंग्लिश सिनेमे आहेत,  Avatar पहिला आणि Doctor Strange.          हे दोनही पिक्चर मला आपल्या संस्कृतीशी खूप जवळचे वाटतात. मला नक्की असे वाटते की त्या सिनेमांच्या लेखकांनी आपल्या वेद  पुराणांचा नक्कीच अभ्यास केला असावा. अवतार मध्ये दाखवलेला परकाया प्रवेश आणि डॉक्टर स्ट्रेंज मध्ये दाखवलेली श्रीयंत्र सदृश्य दृश्ये तसेच आपल्या शरीरातील सात आज्ञाचक्रांचा उल्लेख बघून मला तरी तसे वाटते.       अजून ही प्रेमकथां मध्येच अडकलेल्या बाॅलीवूड बद्दल न बोललेलेच बरे. साऊथ बद्दल विशेष माहिती नाही पण क...

      नरसापूर मधील चिमुरडी च्या भयंकर अत्याचार दुर्घटनेतून जरा सावरतोय तेवढ्यात ट्रेन मधील मयांक लोहार आणि लोहगडावरील केतन अगरवाल दुर्घटना लागोपाठ डोक्यावर आदळल्या.       मन विषण्ण झाले आणि विचारशक्ती सुन्न पडली. आणि पुनः एकदा त्या अनामिक भितीने डोके वर काढले. काय चालले हे सगळीकडे ?? अशिक्षिता पासून सुशिक्षिता पर्यंत सगळे तसेच...कुणीच सुसंस्कृत नाही का ? या सगळ्यात एक वाईट गोष्ट घडताना दिसत आहे ती म्हणजे माणसांचा एकमेकांवरील विश्वास ढळू लागला आहे.      माझ्या यजमानांचे निधन झाल्यानंतर घरात आम्ही दोघीच.. मी आणि माझी मुलगी. रात्रंदिवस बेचैनी असे. तरूण मुलगी आणि मी ही शेवटी बाईच !! आयुष्यात कधी नव्हे ती बाईपणाची भिती वाटत असे तेव्हा... अनेक वर्षं नोकरीनिमित्त घराबाहेर पडून ही...      बॅक, शेअर्स इत्यादी कामासंदर्भात कधीतरी कुणी येत असेच. तसेच  प्लंबर, इलेक्ट्रिशियन सारख्या माणसांची ही गरज असतेच.       अर्थात चांगलीच माणसे मिळत गेली आणि भितीही नाहीशी झाली.    पण नुसता मोबाईल ला धक्का लागला तर माही...

     परवा आमच्या वसंत फडके नावाच्या मित्राने निर्जला एकादशी बरोबर इंटरनेट उपवास ही केला. ही सुंदर कल्पना मनाला खूपच भावली कारण हया इंटरनेट विस्फोट झालेल्या काळात या गोष्टींची खरंच खूप गरज आहे.       कारण फेसबुक,वाॅट्स ॲप,इ.इ. मुळे आपण खरंतर आभासी पध्दतीने जोडले गेलोय पण सर्वार्थाने 'जवळ' आलो आहोत का हा प्रश्नच आहे.       कारण फेसबुक वर वगैरे जे दाखवले जाते ते खरंच खरे असते का की नुसता दिखावा असतो ? हे असे म्हणावेसे वाटते कारण सध्या सगळीकडेच चर्चेत असलेली सिया गोयल... तिची सोशल मिडीया वेगळेच काही दाखवत होती आणि घडले काही वेगळेच होते..असो.      तुम्ही कोठेही जा, बहुतेक लोकांच्या हातात फोन असतातच.  बसथांब्यावर, बागेत अगदी दवाखान्यात ही लोक फोन बघत असतात. रस्त्यातून चालतानाही फोन बघत असतात, त्यातूनच माहीम ला एकावर हल्ला झाला. या सगळ्यात प्रत्यक्ष बोलणे कमी झाले आहे, सगळे ऑनलाईन लाईव्ह मात्र असतात.     मनोवैज्ञानिकानी हे सगळे काय चालले आहे त्याला नाव दिलेय Loneliness epidemic.     "Six Degrees of S...

    एक अप्रतिम कलाकृती म्हणजे काय याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे Prime video/MX Player या OTT चॅनेल वर सुरू असलेली ही मालिका.       महनीय जे.आर.डी. टाटांना स्वित्झर्लंड मध्ये ऐकवले गेले की, तुमच्या भारतात चांगली घड्याळे बनणे शक्य नाही.... आणि येथूनच स्फुलींग पेटले आणि सुरू झाला एक अद्भुत प्रवास. त्या वर विनय कामथ या लेखकांनी वरील पुस्तक लिहिले आणि त्याची बनलेली गोष्ट म्हणजे ही एक उत्तम वेब सेरीज.       या मालिकेतील प्रत्येक अगदी प्रत्येक कलाकर हा त्या भुमिके साठीच बनला आहे इतके उत्कृष्ट काम प्रत्येकाने केले आहे. कुणा एकाचे कौतुक करावे तर दुसर्‍यांवर अन्याय होईल. प्रत्येक पात्राच्या व्यक्तीरेखेत तुम्ही अक्षरशः गुंतून जाता,इतकी प्रभावी कामे केली आहेत.       "टाटा" हे नावच इतके मोठ्ठे, वलयांकित आहे की त्यावर आपण कलाकृती करत आहोत याचे उत्कृष्ट भान निर्मात्या पासून ही मालिका बनवणाऱ्या प्रत्येकाला आहे. आणि ही जाणीव इतकी तीव्र आहे की मालिकेची प्रत्येक फ्रेम केवळ बघत रहावी अशी झाली आहे. अनेकदा आनंदाने शरीरावर रोमांच उभे रहातात तर क...